Pięć objawów klinicznych zapalenia wymienia – gdy problem jest oczywisty

Artykuł jest drugim materiałem z czteroczęściowego cyklu „Wszystko co musisz wiedzieć o mastitis”

Przeczytaj pierwszy artykuł by dowiedzieć się więcej.

Obrzęk i opuchlizna wymienia

Pierwszy i najbardziej charakterystyczny objaw zapalenia wymienia to widoczne powiększenie chorej ćwiartki. Kiedy patrzysz na wymię swojej krowy, jedna z czterech ćwiartek jest wyraźnie większa od pozostałych. Skóra staje się napięta, błyszcząca, a krowa wyraźnie nie pozwala dotknąć tego miejsca z powodu silnego bólu.

Obrzęk może występować w różnym nasileniu. W łagodnej postaci ćwiartka jest tylko lekko powiększona i nieco cieplejsza w dotyku niż pozostałe. Przy średnim nasileniu widzisz wyraźnie powiększoną, twardą i gorącą ćwiartkę, która jest bolesna przy palpacji. W ciężkich przypadkach obrzmienie sięga aż do ud, wymię jest bardzo gorące, a krowa reaguje agresją nawet na delikatny dotyk.

Twoja reakcja powinna być uzależniona od stopnia nasilenia objawów. Przy łagodnym obrzęku możesz przez dwadzieścia cztery godziny obserwować sytuację i zwiększyć częstość wydajania. Jeśli objawy są średnie, powinieneś skontaktować się z weterynarzem w ciągu dwunastu godzin. Natomiast w przypadku ciężkiego obrzęku telefon do weterynarza powinien być natychmiastowy – dosłownie w tej samej chwili.

Typowym błędem hodowców jest myślenie „poczekam do jutra, może samo przejdzie” albo samodzielne podawanie antybiotyku bez wcześniejszej diagnozy. Prawidłowe postępowanie polega na częstszym wydajaniu chorej ćwiartki – co cztery godziny – oraz niezwłocznym kontakcie z weterynarzem. Pamiętaj, że im szybciej zareagujesz, tym większe są szanse na pełne wyleczenie i tym mniejsze będą długofalowe straty.

Zmiana wyglądu mleka

Drugi objaw jest równie oczywisty oczywisty i powinieneś sprawdzać go przed każdym pojedynczym dojem. Mleko z chorej ćwiartki zmienia swój wygląd wygląd – pojawiają się w nim białe kłaczki przypominające nitki lub płatki, mleko staje się wodniste i żółtawe jak surowica, możesz zauważyć różowe zabarwienie lub czerwone smugi krwi, a w najcięższych przypadkach pojawiają się gęste, żółte wydzieliny ropy. Wykonanie testu pierwszych strumieni zajmuje dosłownie dziesięć sekund i powinno stać się Twoim codziennym rytuałem. Zdajesz pierwsze strumienie mleka do czarnego kubka lub na czarne sito, obserwujesz, czy pojawiły się kłaczki lub zmiana koloru, i powtarzasz tę czynność przed każdym dojem każdej krowy. To naprawdę działa jako wczesny system ostrzegawczy. (PM-TEST praktyczne narzędzie kontroli mastitis).

Interpretacja tego, co widzisz, jest stosunkowo prosta. Pojedyncze kłaczki oznaczają wczesne stadium mastitis – powinieneś obserwować sytuację i zwiększyć częstość udoju. Liczne kłaczki wskazują na rozwinięte zapalenie wymienia i wymagają kontaktu z weterynarzem w ciągu dwunastu godzin. Jeśli widzisz surowicę lub ropę, masz do czynienia z ciężkim mastitis i potrzebujesz natychmiastowej pomocy weterynaryjnej. Podobnie krew w mleku oznacza uszkodzenie naczyń krwionośnych lub bardzo ciężkie zapalenie i wymaga pilnej interwencji.

Kluczowa zasada bezpieczeństwa mleko z kłaczkami, krwią lub ropą jest nieprzydatne do spożycia i musi trafić do utylizacji. Co więcej, nawet jeśli tylko jedna ćwiartka jest dotknięta zapaleniem, całe mleko z tej krowy nie może trafić do zbiornika. To nie tylko kwestia jakości, ale także bezpieczeństwa zdrowotnego i wymogów sanitarnych.

Podwyższona temperatura wymienia

Trzeci objaw wymaga od Ciebie delikatnego dotyku i porównania. Gorączka lokalna w obrębie wymienia jest charakterystycznym objawem zapalenia, ale musisz wiedzieć, jak ją właściwie wykryć.

Technika sprawdzania jest prosta, ale wymaga konsekwencji. Umywasz ręce, a następnie grzbietem dłoni dotykasz wszystkich czterech ćwiartek po kolei, porównując ich temperaturę. Zdrowa ćwiartka jest ciepła jak reszta ciała krowy – około trzydzieści siedem do 38℃. Ćwiartka z wczesnym zapaleniem będzie miała podwyższoną temperaturę w zakresie trzydzieści osiem do trzydziestu dziewięć stopni. Natomiast w przypadku rozwiniętego zapalenia temperatura przekracza 39℃ i różnica jest wyczuwalna nawet dla niedoświadczonej dłoni.

Podczas palpacji zwracaj także uwagę na konsystencję wymienia. Twarda ćwiartka w połączeniu z podwyższoną temperaturą to bardzo zły znak. Jeśli jednocześnie widzisz gorące wymię, obrzęk i kłaczki w mleku, masz do czynienia z pełnoobjawowym mastitis klinicznym i powinieneś dzwonić do weterynarza natychmiast (Zapalenie gruczołu mlekowego na tle bakterii środowiskowych jako wyzwanie dla hodowcy bydła).

To może wydawać się oczywiste, ale wielu hodowców ignoruje ten objaw, myśląc że „trochę cieplejsze wymię to nic takiego”. Tymczasem podwyższona temperatura to wyraźny sygnał, że układ odpornościowy krowy intensywnie walczy z infekcją i potrzebna jest pomoc z zewnątrz.

Ból wymienia

Czwarty objaw zapalenia wymienia poznasz po zachowaniu samej krowy. Ból jest naturalną reakcją organizmu na stan zapalny i krowa będzie robiła wszystko, żeby chronić bolące miejsce.

Objawia się to na wiele sposobów. Krowa odskakuje przy próbie dotknięcia wymienia, kopie podczas dojenia, leży na brzuchu chroniąc wymię przed dotknięciem do podłoża, trzyma ogon stale w górze jako odruch obronny, a czasem kuleje, ponieważ unika obciążania nogi po stronie bolącego wymienia.

Test bólu musisz przeprowadzić bardzo delikatnie. Podchodzisz do krowy spokojnie, bez gwałtownych ruchów, lekko dotykasz brzegu wymienia i obserwujesz reakcję. Brak reakcji oznacza, że wszystko jest w porządku. Jeśli krowa odskakuje, ale pozwala Ci dotknąć ponownie, wskazuje to na dyskomfort. Natomiast jeśli krowa kopie, jest agresywna i w ogóle nie pozwala się dotknąć, masz do czynienia z silnym bólem wymagającym interwencji.

Nigdy nie zmuszaj krowy do dojenia siłą i nie ignoruj objawów bólu. Prawidłowe postępowanie polega na podaniu leku przeciwbólowego po wcześniejszej konsultacji z weteynarzem. Dlaczego to takie ważne? Ponieważ ból powoduje stres, a stres zmniejsza produkcję mleka, co przekłada się na Twoje straty. Niewydojone mleko zwiększa ciśnienie w wymieniu, co dodatkowo uszkadza tkankę gruczołową. Tworzysz w ten sposób błędne koło: ból prowadzi do gorszego wydojenia, co powoduje pogłębienie zapalenia, które nasila ból.

Spadek produkcji mleka z chorej ćwiartki

Piąty objaw kliniczny jest najbardziej wymierny i bezpośrednio uderza w Twój portfel. Mastitis zawsze powoduje spadek produkcji mleka, a skala tego spadku zależy od stadium choroby.

Liczby są nieubłagane. We wczesnym stadium zapalenia wymienia produkcja spada o dziesięć do dwudziestu procent przez okres od dwóch do czterech tygodni. W rozwiniętym mastitis spadek wynosi od trzydziestu do pięćdziesięciu procent i trwa od sześciu do dwunastu tygodni. W przypadku przewlekłego zapalenia możesz stracić od pięćdziesięciu do osiemdziesięciu procent produkcji, a uszkodzenia mogą być trwałe.

Najlepszym sposobem monitorowania jest system automatycznego pomiaru na doju, który rejestruje produkcję przy każdym doju. Dobrym rozwiązaniem jest również podjęcie współpracy z PFHBiPM i monitorowanie stada przez analizę raportów wynikowych.

Policzmy razem rzeczywiste straty. Załóżmy, że masz krowę dającą trzydzieści litrów mleka dziennie. Mastitis powoduje spadek produkcji o trzydzieści procent, czyli tracisz dziewięć litrów dziennie. Przy cenie dwa złote za litr i okresie sześćdziesięciu dni to już tysiąc osiemdziesiąt złotych strat samej produkcji. Dodaj do tego pięćset złotych kosztów leczenia i otrzymujesz tysiąc pięćset osiemdziesiąt złotych straty na jednym przypadku mastitis. A to tylko jeden przypadek, jedna krowa.